11 Haziran 2016

hay bin yakzan,ibn sina ve ibn tufeyl...


çok uzun zamandır okumayı istediğim bir kitaptı.
iyi ki bekletmişim dedim okurken.zira oldukça ağır bir felsefi içeriğe sahipti.
ama elime alınca okumaktan büyük keyif aldım.
işrakilikten meşşailiğe kadar,oradan taa aristo'ya kadar uzunca  bir felsefi yolculığa çıkıyorsunuz kitapta.
antik yunan'dan absal ve salaman hikayesiyle başlayıp sühreverdi'nin alagorik hikayesine oradan ibn sina'nın absal ve salaman hikayesinde ve  en nihayeinde ibn tufeyl'in hay bin yakzan'ına kadar uzanan uzunca bir alagorik yolculuk.
islam felsefesi meraklılarının kaçırmamaları gereken bir kitap.
ben okudum ve çok sevdim,çok beğendim.
ayrıca ilk ıssız adam hikayesinin robinson olduğu söylense de tarihi açıdan yazarın ibn sina ve ibn tufeyl'den etkilendiği de artık bilinen bir gerçektir efendim.


9.yüzyılda Yunancadan Arapçaya çevrilen "Salaman ve Absal" öyküsü, başta İbn Sina`nın "Hay bin Yakzan`ı olmak üzere, birçok İslam düşünürünün yapıtlarına kaynaklık etti. Genellikle alegorik öyküler ya da öykümsü anlatılar olan bu yapıtlardan sadece biri, roman boyutlarına ulaştı ve bütün benzerlerini gölgede bıraktı: 12. yüzyılda Endülüslü İşraki düşünür İbn Tufeyl`in yazdığı "Hay bin Yakzan" ya da "Esrarü`l-Hikmeti`l-Meşrikiye".

Bu ilk "felsefi roman" ve ilk "robinsonad", Tanpınar`ın deyişiyle `Müslüman aleminin tek romanı`, 14. yüzyıldan başlayarak bellibaşlı Avrupa dillerine çevrildi; Defoe, Bacon, Spinoza ve More gibi pek çok düşünür ve sanatçı üzerinde etkili oldu. Doğu, özellikle Osmanlı ise İbn Tufeyl`e ve yapıtına ilgisiz kaldı: Üzerindeki "Hay bin Yakzan" etkileri özel çalışmalara konu olan "Robinson Crusoe" defalarca Türkçe`ye çevrildiği halde, "Hay bin Yakzan, dilimize kazandırılmak için 1923 yılını, kitaplaşabilmek için de 1985 yılını bekleyecekti.

Bu yeni ve genişletilmiş baskıda, İbn Tufeyl`in "Hay bin Yakzan"ına ek olarak -M.Şerefeddin Yaltkaya`nın çevirisi ve İslam dünyasında alegorik öykü geleneğinin tarihçesini ve düşünsel arkaplanını aktardığı giriş yazısıyla İbn Sina`nın "Hay bin Yakzan"ı da yer alıyor.


felsefe severlere şiddetle öneri kitaptır efendim.
iyi okumalar..


kitaptan esinlenerek 1992yılında hazırlanan hay adlı çizgi filmi buradan izleyebilirsiniz:


felsefeyle kalın...

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

yorumlarınız için teşekkür ederim :)